حافظه و تمرکز

مهم ترین وظیفه یک دانش آموز مطالعه علم آموزی و استفاده از حافظه است. در طول روز یک داوطلب باید از بالاترین عملکرد مغزی خود استفاده کند. هنگام مطالعه می توان یک نوجوان را مانند قایقی شناور بر روی دریا توصیف کرد که با هر موجی به طرفی کشیده میشود. زیرا با هر چیز کوچکی حواس فرد پرت شده و تمرکز از دست می رود. مکالمه افراد پیرامون صداهای اطراف از جمله اتومبیل ها و دوره گردها و تلویزیون و بسیاری از موارد دیگر همگی می توانند باعث حواس پرتی هنگام مطالعه شوند. اما باید بتوان سکان این قایق را به دست گرفت و آن را به سمت هدف هدایت کرد تا به سلامت به سر منزل مقصود رسید.

هنگامی که برای یادگیری تمرکز وجود نداشته باشد مطلب به خوبی در لوح حافظه نقش نمی بندد و یادآوری مطالب تقریبا غیر ممکن می شود. همیشه می گویند می خواهی بدانی کیستی ببین چه میخوری پس باید به نقش یک تغذیه خوب که باعث قوی تر شدن یادگیری و حافظه میشود بپردازیم. تغذیه روزانه به خوبی می تواند بر کارکرد مغز موثر باشد. مغز انسان یک عضو همیشه فعال است. به همین دلیل باید به آنچه در زمان بیداری آن را فعال تر و حواس جمع تر می کند توجه خاصی کرد.

اگر دقت کرده باشید پس از خوردن برخی غذاها خواب آلوده سست و بی حال می شوید و تمایل دارید بعد از مصرف غذا چرت بزنید. مواد غذایی که طبیعت سرد دارند مانند ماست دوغ خیار هندوانه کاهو ماهی و از این قبیل بر مغز و عملکرد آن اثر گذاشته و آن را کند میکنند. کند شدن عملکرد سیستم عصبی در مغز بر تمرکز حواس و یادگیری و نیز به خاطر سپاری مطالب تاثیر منفی می گذارد. به این مثال توجه کنید وقتی بخواهند در عضوی که آسیب دیده خون رسانی را کاهش دهند و میزان درد را کم کنند آن را سرد می کنند. زیرا سرما باعث کندی حرکت پیامهای عصبی و سستی اعصاب می شود. طبق همین اصل برخی غذاها نیز کارکرد مغز را از نظر آموختن بهتر مطالب و به خاطر سپاری آنها کندتر میکند. اما راه حل چیست؟ بهترین راه حل کاهش یا حتی ترک مصرف مواد غذایی سرد است. ساعت مصرف نهار در میانه روز اوج زمان یادگیری دانش آموز است. به همین دلیل مصرف دوغ و ماست یا نوشابه و دلستر و آبمیوه های صنعتی یا حتی آب خنک به همراه تکه های یخ یادگیری را مختل می کنند. از طرفی توصیه میشود مواد غذایی مخالف سردی جات از جمله مغزدانه ها به خصوص پسته بادام درختی و فندق استفاده شود. این مواد علاوه بر انرژی بخش بودن و گرم کردن مغز و اعصاب و کارآیی بهتر آنها مواد مغذی دیگری را از جمله پتاسیم کلسیم و فسفر که غذای مغز است برای بدن تامین می کند. خوردن دانه های کنجد به صورت خام و برشته و به صورت له شده که به آن ارده می گویند به همراه شیره انگور مغز را فعال تر می کند. به علاوه کنجد سرشار از کلسیم است و در این سنین بحرانی سلامت استخوان ها را نیز تضمین میکند. مویز کشمش و انجیر نیز نقش بسیار مهمی در تقویت حافظه دارند که می توان آنها را در میان وعده های صبح و عصر جای داد. از ماهی نیز همیشه به عنوان غذای مغز یاد می شود زیرا سرشار از فسفر است. اما به دلیل طبع سرد اکیدا توصیه میشود به تنهایی یا همراه با مواد سرد دیگر مانند ماست دوغ و ترشی استفاده نشود. بهتر است برای متعادل کردن طبع آن از سیر پیاز گشنیز فلفل و زنجبیل استفاده شود یا بعد از مصرف ماهی یک قاشق عسل میل شود. طبخ ماهی به همراه تخم مرغ نیز خاصیت آن را از بین می برد. به علاوه پنیر را نیز به دلیل سرد بودن باید با گردو کنجد و سیاه‌دانه مصرف کرد.

دمنوش هایی مانند اسطوخودوس، بابونه، بادرنجبویه به لیمو بهار نارنج و گل گاوزبان و شربت هایی مانند گلاب و بیدمشک اضطراب و بی قراری را از مغز دور کرده و آرامشی دلنشین برای دانش آموز فراهم می کند. به علاوه به دلیل طبیعت گرمی که دارند باعث فعالیت بهتر مغز شده و حافظه را نیز تقویت می کند. خوردن عسل نیز به کرات مورد تاکید قرار گرفته است. در قرآن چهار بار از نام شفا استفاده شده است که یک بار آن مخصوص عسل است. چون عسل نیز از موادغذایی گرم است و بهتر از آن در کنار شیر یا دیگر دمنوش ها استفاده کرد تا خواص آنها چند برابر شود.

بوییدن عطرهای طبیعی مانند گل مریم گل یاس گل نرگس گل رز گل ریحان بیدمشک و میوه سیب و به گیرنده های مغز را فعال تر می کند تا بتوانند پیام های بیشتری را انتقال دهند و به حافظه قدرت ببخشند. نوشیدن تنها دو فنجان قهوه کوچک در زمان درس خواندن نیز توصیه می شود. اما اگر بیشتر از این مقدار شود باعث اختلال در تمرکز و بالا رفتن هیجانات مغز می شود و تمرکز را کاهش می دهد. در آخر مجددا تاکید می شود که خوردن فست فودها، انواع سس چیپس و پفک، نوشابه های گازدار و نوشابه های انرژی زا که امروزه تحت عنوان ردبول یا هایپ و غیره به فروش می رسد، نه تنها به سلامتی آسیب می زنند بلکه به دلیل طبع سرد باعث رخوت و سستی سیستم عصبی به ویژه مغز می شود. گوشت گاو نیز طبع سرد دارد و بهتر است مصرف نشود. لذا توصیه می شود از گوشت گوساله زیر یک سال یا گوشت گوسفند استفاده شود.

ندا کلکته چی – کارشناس تغذیه و کارشناس ارشد برنامه ریزی آموزشی

مژده ارجمندی- کارشناس تغذیه