استرس را چگونه تشخیص دهیم و چگونه درمان کنیم!

تشخیص

اگرچه استرس یک ویژگی روانی است ولی علائم آن به صورت بروزها و واکنش های ذهنی فیزیکی و ظاهری دیده می شود. خستگی مفرط کاهش یا افزایش اشتها سر درد گریه تعریق دستها خشکی زبان و دهان خواب‌آلودگی خواب بیش از حد ناامیدی هراس بی علاقگی و … برخی از علائم بیشماری هستند که بروز آنها می تواند نشان‌دهنده‌ی وجود استرس در فرد باشد.

حذف

استرس ابعاد متفاوتی دارد که هر یک باید در جای خود مورد بحث و بررسی قرار بگیرند. وجود بخشی از استرس جزو جدانشدنی زندگی انسانی است. این بخش که از آن به استرس مثبت یاد میکنیم عملاً محرک و مسبب بسیاری از فعالیت ها و کارهای روزمره است. استرس مثبت موجب پیشرفت و تحرک بیشتر در زندگی میشود و جذابیت زندگی را در نظر افراد می افزاید. همه ما برای پیشرفت به مقدار خاصی از استرس نیاز داریم با وجود مقدار خاصی از استرس مثبت است که نیاز به پیشرفت را احساس می کنیم

ضرب العجلها، رقابتها، رویارویی با مشکلات و حتی ناامیدی ها و غم ها به زندگی ما عمق و انرژی بیشتری می دهند. بنابراین لازم نیست به دنبال حذف استرس باشیم بلکه باید بیاموزیم که چگونه آن را اداره و کنترل کنیم تا ضمن بهره‌مندی از جنبه های مثبت آن با ابعاد آسیب زا و مرضی استرس برخورد کمتری داشته باشیم. همان طور که استرس زیاد ممکن است این حس را به وجود بیاورد که مشکلات زیادی ما را احاطه کرده اند استرس ناکافی و یا فقدان استرس میتواند به وجود آورنده ی احساس کسالت و افسردگی باشد.
بهترین راه حل برای رهایی از مشکلاتی که ممکن است استرس زیاد و یا فقدان استرس به وجود بیاورند این است که مطلوب ترین سطح استرس را بیابیم. مطلوب ترین سطح استرس آن است که باعث تحریک و انگیزش برای پیشرفت شود اما به وجود آورنده ی دلشوره و نگرانی نباشد.

مطلوب ترین سطح

هیچ سطح استرس واحدی برای همه ی افراد وجود ندارد. همه ما مخلوقاتی منحصر به فرد با نیازهای خاص خود هستیم. به همین دلیل موضوعی که باعث اضطراب یک فرد میشود، ممکن است در فردی دیگر به وجود آورنده ی حس خوشحالی و نشاط باشد. حتی اگر بپذیریم که موضوعی خاص مثل جنگ و یا بحران برای همه نگران کننده است، اما باز هم واکنش هایی که در قبال چنین موضوعاتی نشان داده می شود، متفاوت و متغیر است. کسی که عاشق بحث و جدل و کارهای پرافت و خیز است یا دوست دارد همیشه تغییر شغل بدهد، در صورت داشتن شغلی ثابت و شرایطی پایدار و منظم دچار استرس خواهد شد و برعکس فردی که همیشه شرایط شغلی پایدار و منظمی داشته است در صورت رویارویی با شرایط شغلی پرافت و خیز و یا برخورداری از محدوده وظایف گسترده دچار استرس خواهد شد. مسائلی که باعث ایجاد استرس میشوند و نیز مقدار استرسی که افراد در حالت اضطراب قادر به تحمل آن هستند با افزایش سن تغییر میکند. ثابت شده است که اغلب بیماریها با استرسهای مضمن و پنهانی (فروننشسته) افراد در ارتباط هستند. بنابراین اگر دچار علائم استرس هستید، یقیناً میزان استرس شما از حد مطلوب فراتر رفته است. در این حالت باید از استرس موجود در زندگی خود بکاهید و یا توانایی خود را برای اداره نمودن آن افزایش دهید.

اداره و درمان

تشخیص استرس های پنهانی (فروننشسته) و آگاهی از تأثیرات آنها بر زندگی برای کاهش اثرات مضر آن کافی نیست. از آنجا که استرس میتواند ریشه های متعددی داشته باشد، راه های بسیاری نیز برای اداره نمودن آن وجود دارد. یکی از روشهای مقابله با استرس تغییر دادن منبع استرس و یا نحوه ی واکنش به آن است. اما روش هایی عمومی وجود دارند که با استفاده از آن ها می توان تا اندازه ی قابل قبولی استرس افزایش یافته را کنترل و درمان نمود.

الف) به میزان کافی بخوابید.

ب) از خود درمانی بپرهیزید.

ج)به جای فرار از مشکلات به راه های حل آنها فکر کنید.

د)روشهای آرام سازی (ریلکسیشن) و تمدد اعصاب (تنفس طبیعی) را بیاموزید.

ه)اهداف‌تان را واقعگرایانه انتخاب کنید.

و)انجام تدریجی کارها را فراموش نکنید و خود را غرق افکارتان نسازید.

ز) نگاه و نگرشتان را نسبت به مسایل تغییر دهید.

مریم فلاحت پیشه-روان شناس