هنر حفظ انگیزه

انگیزه و انگیزش چیست؟

انگیزه یک عامل درونی است که هر موجود زنده ای را به حرکت در می آورد و انگیزش حالتی است که در اثر دخالت انگیزه به موجود زنده دست می دهد. مثلا کمبود مواد غذایی بدن یا نیاز به غذا ، انگیزه و حالت گرسنگی یا احساس گرسنگی انگیزش است. انگیزه ها را به دو گروه عمده میتوان تقسیم نمود:

۱)انگیزه های اولیه یا فیزیولوژیک بر اساس نیاز های زیستی موجود زنده بنا شده اند. مثل گرسنگی، تشنگی و ….

۲) انگیزه های ثانویه یا اجتماعی در اثر یادگیری به وجود می آیند. مثل کسب قدرت،مقام، پیشرفت شغلی و ….

محققان و نظریه پردازان انگیزه های اجتماعی را به دو گروه بیرونی و درونی تقسیم می کنند. انگیزه های بیرونی که فرد به وسیله ی پیامدهای بیرونی مثل تشویق پول، جایزه و … برانگیخته می شود و انگیزه های درونی که شخص برای انجام موفقیت آمیز تکلیف خود تمایل درونی دارد خواه تشویق بیرونی وجود داشته باشد یا خیر.

انگیزش درونی حاصل‌ضرب دو نوع ادراک احساس شایستگی و خود کنترلی است. احساس شایستگی یعنی توانایی کنترل کردن و خود کنترلی یعنی فرصت کنترل داشتن یا به عبارت دیگر توانایی اتخاذ تصمیم و انتخاب های مؤثر. یعنی اگر افراد خود را در یک موقعیت معین شایسته بدانند اعتقاد می یابند که توانایی کنترل کردن آن موقعیت را نیز دارند.

راهکارهای رسیدن به انگیزش درونی:

خود کار آمدی:یک قضاوت شخصی درباره توانایی انجام دادن یک فعالیت ویژه است عقیده دانش آموزان به اینکه من می توانم ” یا ” من نمی توانم است . افرادی با خود کار آمدی پایین نسبت به یک تکلیف احتمالا بیشتر از آن اجتناب میکنند ، در حالی که آنهایی که خود کارآمدی بالایی دارند نه تنها احتمال بیشتری وجود دارد که کوشش بیشتری برای انجام تکلیف بکنند بلکه سخت تر و با پا فشاری در مقابل مشکلات خواهند بود اگر ما بخواهیم موفقیت های عالی تحصیلی افزایش یابد ضروری است که در زودترین زمان ممکن شروع به ایجاد خود کارآمدی بکنیم.

اسناد: توصیف فرد از موفقیت ها و شکست هایش، انتظارات او را برای موفقیت و انگیزش بعدی او تعیین می نماید. اگر دانش آموز موفقیت ها و شکست هایش را به قوت و ضعف توانایی ها و کوشش هایش نسبت دهد با تغییر در کوشش ها و افزایش توانمندی ها، انگیزه اش برای رسیدن به موفقیت و جبران شکست ها بیشتر می شود. اما اگر موفقیت ها و شکست هایش را به دشواری تکالیف و شانس نسبت دهد، دیگر انگیزه ای برای حرکت نخواهد داشت چراکه شانس و سختی دروس را که نمی تواند تغییر دهد!

معیار تعیین شایستگی: یکی از عوامل مهمی که ادراک شایستگی دانش آموزان را تحت تاثیر قرار می دهد این است که دانش آموز برای خود معیارهایی از شایستگی ایجاد می کند. بهترین معیار برای تعیین شایستگی مقایسه عملکرد فعلی با عملکردهای قبلی خود فرد در انجام یک تکلیف است و بدترین معیار، مقایسه ی خود با دیگران است.

خود نظم دهی: یعنی آگاهی از ویژگی های خود و اداره یادگیری خود و انتخاب راهبردهای رفتاری (تشویق و تقویت یا تنبیه) شناختی (تکرار و مرور بسط و کسترش و سازماندهی مطالب ) و فراشناختی (برنامه ریزی نظارت و ارزشیابی و نظم دهی) مناسب برای حفظ این حالت است.

توصیه هایی برای افزایش انگیزه در مطالعه:

تعادل: بین مطالعه ی مطالب ساده و مطالب پیچیده تعادل ایجاد نمایید. مطالعه ی درس ساده و پیچیده در کنار هم حس یادگیری را افزایش می‌دهد.

حمایت : حمایت آموزشی برای خودتان فراهم کنید لیستی از دبیران ، هم کلاسی ها و افرادی که در دروس مختلف می توانند به شما کمک کنند تهیه نمایید تا در مواقعی که به راهنمایی نیاز دارید بدانید می توانید از آنها کمک بگیرید.

اهداف : برای خودتان هدف تعیین کنید و نیز اهداف کلی را به اهداف جزئی تقسیم نمایید. ابتدا لیستی از اهدافی که می خواهید به آنها برسید تهیه نمایید ، سپس هر هدف را به گام های کوچکتر تقسیم کنید و برای رسیدن به آنها از قدم‌ اول شروع کنید.

مثبت اندیشی: برای خود نیروی روانی مثبت فراهم آورید. افکار مثبت باعث ایجاد احساسات مثبت و در نتیجه افزایش کارایی فردی میشوند . افکار مثبت و منفی تان را بشناسید و چرخه ی افکار تان را تحت کنترل خود در بیاورید.

مژده جانه-روان شناس